ملی شدن صنعت نفت در کنار سایر برهه های تاریخ معاصر کشورمان از فصولی است که حدیث های فراوان و عبرت های ره گشایی در دل خود نهفته دارد که شاید بررسی آن ما را به اغتنام آنچه در دست داریم حساس تر کند. بازگشایی پرونده این خیزش هماهنگ ملی ومذهبی علیه استبداد دستگاه حاکمه و نیز مرور سیر تطور نهضت و عناصر بنیادین آن و همچنین افول نسبی آرمان ها و در نهایت در حاشیه رفتن بعضی از تئوریسین ها و بانیان این نهضت ما را به یک نکته رهنمون می شود و آن این است که با ترک گزاره های دینی هرچند شاید بتوان عامه مردم را با تامین معاش و رفاهشان در کوتاه مدت همسو (یا حداکثر منفعل) نگاه داشت ولی از آن پس دیگر هیچ اطمینانی به پشتوانه مردمی اینچنین حکومتی نیست زیرا مردم نسبت به اینچنین زمامداری ها همچون مشتریانی می شوند که معیار اقبال وعلاقه شان به بنگاهی مثل دولت تنها برآورده شدن حاجات مادییشان است چنین مشتریانی ممکن است به هر دلیلی فردا روزی دکان نشین مغازه ای دیگر شوند زیرا این مردم حکومت را نه یک ایدئولوژی و تئوری منطقی برای پیشبرد اهداف متعالی مادی ومعنوی یک کشور بلکه یک مرکز کنترل مسائل کلان مملکتی می دانند که تنها وظیفه اش این است که به هر روشی (هرچند ماکیاولیستی) در صدد تامین و بهبود اوضاع مادیشان برآید، در حالی که به تعبیر امیرالمونین مردم باید یاری گر و صدیق حکومت باشند